Blacha perforowana Rv 5-8, oznaczenia otworów Rv, Ru, Qg, Lg i Hv

Każdy zakład perforacji i każda hurtownia posługuje się podobnym skrótem, który opisuje wzór jednym krótkim zapisem. Dzięki niemu zamawiający nie musi rysować arkusza, wystarczy podać oznaczenie, materiał i grubość. Problem pojawia się wtedy, gdy ktoś widzi zapis po raz pierwszy i nie wie, które liczby są średnicą, a które odległością między otworami. Poniżej zebraliśmy znaczenie liter i liczb, tak aby każde oznaczenie dało się przeczytać bez katalogu.

Pierwsza litera określa kształt otworu. R oznacza otwór okrągły, Q kwadratowy, L podłużny (szczelinę z zaokrąglonymi końcami), a H sześciokątny. Druga litera określa układ otworów względem siebie. Litera v oznacza układ przestawny, w którym kolejne rzędy są przesunięte o połowę podziałki, litera g albo u oznacza układ prosty, w którym otwory leżą w narożach kwadratowej siatki. W części ofert spotkasz też literę d, czyli układ przestawny pod kątem 45 stopni.

Pierwsza liczba to wymiar otworu, druga to podziałka, czyli odległość między środkami sąsiednich otworów. W zapisie Rv 5-8 otwór ma średnicę 5 mm, a odległość między środkami wynosi 8 mm. Most materiału między dwoma otworami ma więc 8 minus 5, czyli 3 mm. To jest ważny parametr, bo decyduje o sztywności arkusza i o tym, czy blacha nie odkształci się przy wykrawaniu. Przyjmuje się, że most nie powinien być cieńszy niż grubość blachy, a ostateczną ocenę wykonalności zawsze potwierdza zakład.

W układzie przestawnym 60 stopni (Rv) trzy sąsiednie otwory tworzą trójkąt równoboczny o boku równym podziałce. Odległość między rzędami wynosi wtedy podziałka razy 0,866. Dla Rv 5-8 rzędy leżą więc co 6,93 mm, a w każdym metrze kwadratowym perforowanego pola mieści się około 18 042 otworów. Ten sam wzór w układzie prostym (Ru 5-8) ma rzędy co 8 mm i około 15 625 otworów na metr kwadratowy, ale prześwit jest niższy.

Prześwit, czyli udział powierzchni otworów w powierzchni perforowanego pola, liczymy z jawnych wzorów. Dla otworów okrągłych w układzie przestawnym prześwit wynosi 90,69 razy kwadrat średnicy podzielony przez kwadrat podziałki, wynik w procentach. Dla otworów okrągłych w układzie prostym współczynnik wynosi 78,54, a dla otworów kwadratowych w układzie prostym 100. Szczegółowy wywód znajdziesz w artykule o tym, jak obliczyć prześwit blachy perforowanej.

Zwróć uwagę, że Rv 5-8 i Ru 5-8 mają identyczne wymiary, a prześwit różni się o ponad cztery punkty procentowe. To dlatego sama średnica i podziałka nie wystarczą, zawsze trzeba podać też literę układu. Zapis Rv 5-8 sprawdza się więc jako szybkie porównanie: ta sama średnica w układzie przestawnym daje większą wytrzymałość na zginanie w obu kierunkach i większy prześwit.

Blacha perforowana Rv 5-8 jest jednym z częściej szukanych wzorów, bo łączy drobny otwór z umiarkowanym prześwitem. Przy prześwicie około 35 procent materiał nadal przenosi obciążenia, a jednocześnie przepuszcza powietrze i część światła. Stosuje się ją na osłony maszyn, panele wentylacyjne, wypełnienia balustrad i elementy ozdobne. Przy grubości 2 mm arkusz stalowy 2000 x 1000 mm waży około 20,3 kg, co policzysz według zasad z artykułu o tym, jak policzyć wagę blachy perforowanej.

Podobnie czytasz zapisy Rv 3-5 (otwór 3 mm, podziałka 5 mm), Rv 8-12 (otwór 8 mm, podziałka 12 mm) i Rv 10-14. Zdarza się zapis z przecinkiem, na przykład Rv 2-3,5, gdzie podziałka wynosi 3,5 mm. Łącznik w oznaczeniu jest zwykłym łącznikiem, nie oznacza zakresu, więc zapisu Rv 5-8 nie wolno rozumieć jako średnicy od 5 do 8 mm.

Qg 5-8 to otwory kwadratowe o boku 5 mm w układzie prostym, z podziałką 8 mm w obu kierunkach. Prześwit liczymy ze wzoru 100 razy kwadrat boku podzielony przez kwadrat podziałki, czyli 100 x 25 / 64 = 39,06 procent. Wzór sprawdza się wizualnie na elewacjach i osłonach, gdzie liczy się geometryczny, uporządkowany rysunek. Wadą jest większe ryzyko karbu w narożach otworu przy dużych obciążeniach, dlatego w elementach nośnych kwadrat stosuje się rzadziej niż koło.

Oznaczenie Lg opisuje otwory podłużne w układzie prostym. Zapisuje się je zwykle szerokością i długością szczeliny oraz dwiema podziałkami, w poprzek i wzdłuż. Pole jednej szczeliny z półokrągłymi końcami wynosi szerokość razy (długość minus szerokość) plus pi razy kwadrat szerokości podzielony przez 4. Dla szczeliny 5 x 20 mm daje to 5 x 15 + 19,63 = 94,63 mm kwadratowych. Jeśli podziałki wynoszą 8 mm w poprzek i 25 mm wzdłuż, pole jednej komórki to 200 mm kwadratowych, a prześwit około 47,3 procent. Wersja przestawna (Lv) liczy się analogicznie, ale z komórką wynikającą z przesunięcia rzędów.

Oznaczenie Hv opisuje otwory sześciokątne w układzie przestawnym 60 stopni. Gdy podamy rozmiar sześciokąta pomiędzy przeciwległymi bokami (w) i podziałkę (t), prześwit wynosi 100 razy w kwadrat podzielone przez t kwadrat. Dla w = 6 mm i t = 8 mm daje to 56,25 procent. Takie wzory dobrze wyglądają na panelach ozdobnych, ale mają cieńsze mosty niż okrągłe i wymagają ostrożnego doboru grubości.

Aby zakład mógł od razu wycenić arkusz, potrzebuje kompletu informacji: oznaczenie otworu, materiał i gatunek, grubość, wymiar arkusza lub formatki, ilość oraz ewentualny pas brzegowy bez perforacji. Oznaczenie otworu jest tylko jednym z pól, ale to ono najczęściej budzi pytania. Dlatego w kalkulatorze wybierasz kształt i układ z listy, wpisujesz dwie liczby, a my pokazujemy prześwit, masę i liczbę otworów oraz podgląd wzoru w skali. Dokładniejszy opis całej drogi znajdziesz na stronie jak to działa oraz w poradniku jak zamówić blachę perforowaną.

Jeśli nie znasz oznaczenia, a masz próbkę blachy, zmierz średnicę otworu suwmiarką i odległość między środkami dwóch sąsiednich otworów w jednym rzędzie. Następnie sprawdź, czy rzędy są przesunięte (układ przestawny) czy leżą dokładnie jeden nad drugim (układ prosty). To trzy pomiary, które wystarczą do zapisu w rodzaju Rv 5-8. Gdy wymiar leży pomiędzy typowymi, zaokrąglij go do pełnych dziesiątych milimetra i podaj w uwagach, a zakład potwierdzi dostępne narzędzie.

Pierwsza pomyłka to uznanie drugiej liczby za odległość pomiędzy brzegami otworów. W rzeczywistości podziałka liczy się od środka do środka. Druga pomyłka to pominięcie litery układu, przez co ten sam zapis liczbowy daje dwa różne arkusze. Trzecia to założenie, że większy otwór zawsze oznacza większy prześwit: przy stałej podziałce rośnie on z kwadratem średnicy, ale przy rosnącej podziałce spada. Czwarta to pomylenie oznaczeń blach perforowanych z oznaczeniami siatki cięto-ciągnionej, która opisuje oczko innymi parametrami, o czym piszemy w artykule o tym, czym blacha perforowana różni się od siatki cięto-ciągnionej.